دبیرخانه دائمی طرح دانش آموزی «با کیمیا»

تلفن دفتر روابط عمومی تهران: 66515514 / info@bakimia.ir

برچسب: کودک و دانش آموز

تفاوت بنزین یورو ۴ با بنزین‌های دیگر
تفاوت بنزین یورو ۴ با بنزین‌های دیگر

در دنیای امروز آلودگی‌های زیست‌محیطی به عنوان عامل اصلی ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها ازجمله بیماری‌های سرطانی معرفی شده است.

براساس تحقیقات انجام شده از سوی مرکز تحقیقات سرطان، بَنزِن ازجمله ترکیباتی است که در فهرست خطرناک‌ترین مواد سرطان‌زا قرار دارد. این در حالی است که براساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست ذرات با قطر کمتر از ۲٫۵ میکرون که بنزن و مواد آروماتیک هم در این گروه قرار می‌گیرند ـ

از مهم‌ترین عوامل ایجاد آلودگی هوا در کلانشهرها هستند. از این رو سازمان حفاظت محیط زیست با هدف کاهش آلودگی هوا و حفظ سلامت مردم، اصلاح سوخت توزیعی در کل کشور و توزیع سوخت استاندارد یورو۴ را در دستور کار خود قرار داده است. بدون تردید بهبود کیفیت سوخت خودروها اعم از بنزین و گازوئیل در بهبود شرایط کیفی هوای کلانشهرها و در نتیجه سلامت ساکنان این شهرها نقش بسیار مهمی دارد.

پیش به سوی یورو ۴

بنزین و گازوئیل از پرمصرف‌ترین سوخت‌هاست. بر همین اساس روز به روز تلاش می‌شود استانداردهایی که درباره سوخت مورد نیاز خودروها در نظر گرفته می‌شود مورد بازنگری قرار گیرد تا استانداردهای سختگیرانه‌تری برای بنزین و گازوئیل به عنوان سوخت مصرفی خودروهای درون‌شهری و برون‌شهری اعمال شود. هدف از در نظر گرفتن استانداردهای سختگیرانه این است که در نهایت مصرف این سوخت‌ها برای بشر و محیط زیست با آلودگی کمتری همراه باشد.

استانداردهای آلایندگی یورو (از یک تا ۶) حداکثر مقدار مجاز برای انتشار گازهای آلاینده ناشی از سوخت بنزین و گازوئیل را تعریف می‌کند.

افزایش عدد یورو در استاندارد سوخت به معنی اعمال سختگیری‌های بیشتر است. وقتی بنزین و گازوئیل در موتور خودرو می‌سوزد گاز خروجی از لوله اگزوز خودرو می‌تواند موجب آلودگی محیط شود. هر چه فرآیند تصفیه سوخت بهتر انجام شده باشد مواد ناخالص بیشتری از ترکیب سوخت حذف می‌شود و بر این اساس استاندارد سوخت بالاتر خواهد بود.

ملاک‌ها چیست؟

در کشور ما استاندارد یورو‌۴ به عنوان استاندارد مطلوب مطرح است. در بیشتر پالایشگاه‌های کشور براساس استاندارد یورو‌۴ سوخت تولید می‌شود در بعضی پالایشگاه‌هایی که هنوز موفق به تولید سوخت با استاندارد یورو‌۴ نشده‌اند طرح‌هایی برای تولید سوخت مطابق با استاندارد یورو‌۴ مطرح شده است. براساس استاندارد یورو ۴، عدد اکتان بنزین باید بین ۹۱ تا ۹۵ باشد. عدد اکتان نشان‌دهنده آرام سوزی و خشک‌سوزی سوخت مصرفی است.

مشخصه‌ای که در اعمال استاندارد برای سوخت مصرفی در خودروها مورد توجه است مقدار بَنزِن موجود در سوخت است. بنزن ماده‌ای سرطان‌زا و بسیار خطرناک است. براساس استاندارد یورو‌۴ میزان بنزن مجاز در سوخت بنزین حداکثر یک درصد است.

از دیگر ویژگی‌های بسیار مهم برای سوخت بنزین مصرفی در خودرو‌ها میزان گوگرد موجود در آن است که براساس استاندارد یورو‌۴ میزان گوگرد نباید بیش از ۵۰ppm باشد: (ppm واحد در یک میلیون). این در حالی است که در استانداردهای قبلی میزان مجاز در نظر گرفته شده برای گوگرد موجود در سوخت خودرو‌ها ۱۰۰ تا ۲۰۰ یا حتی ۶۰۰ppm در نظر گرفته می‌شد.

استاندارد یورو‌۴ از جمله استانداردهای سختگیرانه است که در تعیین این استاندارد حد مجاز در نظر گرفته شده برای بسیاری از ترکیبات بیماری‌زا که به افزایش آلودگی در شهرهای بزرگ منجر می‌شود تغییر پیدا کرده است.

روزی ۷۰ میلیون لیتر بنزین

در ایران هر روز بیش از ۷۰ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود.

میزان بنزین مصرفی در شهر تهران حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر در روز برآورد شده است که معادل بنزین مصرفی در ۱۵ استان است. این در حالی است که در زمان تعطیلات و با آغاز فصل سفر، مصرف بنزین افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب هر روز حجم زیادی از مواد آلاینده وارد محیط زیست می‌شود.

بنزن، گوگرد و مواد آروماتیک مهم‌ترین آلاینده‌هایی است که بسیار خطرناک و سرطان‌زا بوده و می‌تواند سلامت شهروندان را به خطر اندازد. از این روصنعت نفت و پالایشگاه در تلاش هستند از توان خود برای تولید بنزین مطابق با استاندارد یورو‌۴ بهره گیرند.

مهم‌ترین آلاینده‌هایی که در نتیجه سوختن بنزین در خودروها وارد محیط زیست می‌شود عبارتند از دی‌اکسیدگوگرد، اکسیدهای کربن، گوگرد و نیتروژن، ترکیبات حلقوی و بنزن. این ترکیبات وارد محیط زیست شده و پیامدهایی به همراه دارد که مهم‌ترین این پیامدها آلودگی هواست. باید توجه داشت که فقط توجه به استانداردسازی سوخت کفایت نمی‌کند، بلکه باید این استانداردسازی در فرآیند تولید خودروهای جدید نیز مورد توجه قرار گیرد. بخشی از آلاینده‌ها در نتیجه ناقص‌سوزی سوخت در موتور خودرو ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر باید موتور خودرو با سوخت مصرفی تطابق داشته باشد، زیرا در غیر این صورت موتور خودرو درست کار نمی کند و همچنان شاهد انتشار بیش از اندازه آلاینده‌ها در محیط خواهیم بود.

بنزین بدون رنگ است

شاید بسیاری تصور کنند رنگ بنزین می‌تواند شاخصی برای شناسایی نوع و استاندارد بنزین تولید شده باشد، اما جالب است بدانید رنگ بنزین هیچ اثری در تعیین نوع استاندارد آن ندارد. اساسا بنزین بدون رنگ است و تولیدکنندگان با هدف ارزیابی بنزین تولید شده در پالایشگاه به آن رنگدانه اضافه می‌کنند. بنابراین ممکن است حتی بنزین یورو‌۴ براساس انتخاب تولیدکننده به رنگ‌های متفاوتی عرضه شود. رنگ بنزین نشان‌دهنده کیفیت بنزین نیست. بلکه این قراردادی بین تولیدکننده‌هاست که رنگ بنزین را مشخص می‌کند و در کیفیت هیچ تاثیری ندارد.

البته گاهی نیز تولیدکنندگان براساس قراردادی تصمیم می‌گیرند؛ برای مثال بنزین مطابق با استاندارد یورو‌۴ را به رنگ سبز یا صورتی به جایگاه‌ها عرضه کنند.

استاندارد یورو ۴

استاندارد سوخت یورو‌۴ اروپا سال ۲۰۰۵ تعریف شده است. سوخت دارای این استاندارد باید حداکثر دارای ۳۵ درصد مواد آروماتیک، ۱۸ درصد ترکیبات الفین، یک درصد بنزن، ۲٫۷ درصد اکسیژن و ۵۰ppm سولفور باشد. این سوخت به طور کامل بدون سرب است و عدد اکتان آن نیز بین ۹۱ تا ۹۵ است.

استاندارد یورو ۵

استاندارد یورو ۵ اروپا سال ۲۰۰۹ معرفی شد. بر اساس این استاندارد سوخت یورو ۵ حداکثر دارای ۳۵ درصد مواد آروماتیک، ۱۸ درصد الفین، یک درصد بنزن، ۲٫۷ درصد اکسیژن و ۱۰ppm سولفور است. این سوخت بدون سرب است و عدد اکتان آن بالاتر از ۹۵ است.

روزی که نفت و زغال سنگ تمام شود چه چیزی در انتظار بشر است؟
روزی که نفت و زغال سنگ تمام شود چه چیزی در انتظار بشر است؟

شش نسل دیگر یعنی حدود ۲۰۰ سال دیگر، سوخت های ساخته شده از هیدروکربن مثل امروز به وفور یافت نخواهند شد. این در حالی است که در آن زمان همچنان مردم می خواهند ماشین برانند یا هواپیماهایشان را در آسمان به پرواز در آورند و چراغ خانه هایشان را روشن کنند.
به همین دلیل بسیاری عقیده دارند با به پایان رسیدن دورانی که نفت به سهولت در دسترس است، قیمت سوخت به میزان بسیار زیادی افزایش می یابد و رقابت برسر منابع انرژی به تنازع بقا می انجامد. بنابراین از حالا لازم است درکی از این شرایط وجود داشته باشد تا این تنازع به جنگی داغ بدل نشود. خوشبختانه کشور ما با داشتن منابع عظیم گاز نگرانی های کمتری دارد. ولی به دلایل استراتژیک ناچار است از حالا چشم اندازی از آینده داشته باشد.
رابرت پی لافلین یکی از برندگان جایزه نوبل فیزیک قواعدی را درباره هیدروکربن هایی مثل گاز، نفت و زغال سنگ مطرح می کند. به گفته او موقعی که نفت تمام شود، قیمت گاز نوسان پیدا خواهد کرد. در آن زمان همه ارزان ترین گاز ممکن را می خواهند. اما با فناوری های در حال پیشرفت می توان این شرایط را مدیریت کرد. برای زمانی هم که ذغال سنگ تمام می شود،‌ لازم است ابداعات بیشتری انجام شود تا جوامع ثباتشان را حفظ کنند.
اما با همه اینها چرا از حالا ذغال سنگ کمتر مورد استفاده قرار نمی گیرد؟ لافلین با استناد به نموداری نشان می دهد که در چندین کشور بین سوزاندن کربن با افزایش تولید ناخالص داخلی یا GDP پیوستگی وجود دارد و به همین دلیل است که وقتی صحبت از قطع استفاده از کربن به میان می آید،‌ هیچ کس نمی خواهد اولین باشد.
دلیل دیگر این است که ما هرگز به طور کامل از کربن رهایی نخواهیم یافت. فناوری های موجود و در حال توسعه می توانند بعضی از جنبه های مشکل منابع انرژی را حل کنند، اما قوانین فیزیک سدی را در مقابل بقیه ایجاد می کنند. برای مثال، موقعی که هیدروکربن ها دیگر به طور گسترده در دسترس نیستند ‌انرژی هسته ای، خورشیدی و بادی می توانند چراغ ها را روشن نگه دارند.
روزی که نفت تمام می شود اگر لازم باشد تامدتی می توان ذغال سنگ را به بنزین تبدیل کرد. همان طور که آلمانی ها در طول جنگ جهانی دوم با استفاده از فرایندی که در دهه ۱۹۲۰ به وسیله Franz Fischer و Hans Tropsch توسعه داده شده بود، این کار را انجام دادند. اما در حال حاضر هیچ سوخت دیگری چگالی انرژی ای –انرژی در واحد وزن- را ارایه نمی دهد که برای پرواز هواپیما سوخت جت مهیا کند. به طورکلی امکان ندارد سوخت جت را اصلاح کنیم چراکه قوانین فیزیک را نقض می کند. ما نمی توانیم هواپیما داشته باشیم مگر این که سوخت هیدروکربنی بسازیم.
لافلین می گوید در فرایند Fischer-Tropsch که در آن با عبور دادن مونوکسید کربن و هیدروژن بر روی آهن یا کاتالیزورهای دیگر هیدروکربن های مایع تولید می شود، می توان مواد خام متفاوتی را مورد استفاده قرار داد. در دهه ۱۹۴۰، آلمان ها زغال سنگ را مورد استفاده قرار دادند. امروز، چندین گیاه هست که با آنها می توان فرایند به جاگذاری کربن را به جای ذغال سنگ با گاز طبیعی شروع کرد. در آینده مواد اولیه دیگری مثل مواد گیاهی هم وجود خواهد داشت.
در این زمینه نمی توان بخش کشاورزی را به تنهایی به عنوان منبع در نظر گرفت. اما ترکیبی از منابع را می توان مورد استفاده قرار داد. این منابع می تواند شامل گیاهانی که در آب شور رشد می کنند باشد.
در این صورت روزی که نفت ناپدید می شود،‌ هیچ تغییری در پمپ گاز به وجود نخواهد آمد. چراکه فناوری های لازم در دسترس است. خبر خوب این است که اگر زمانی بتوانید گیاهان Fischer-Tropsch را بسازید، هرچیز دیگری که شامل زباله می شود را هم می توانید برای تبدیل به سوخت بیولوژیکی مورد استفاده قرار دهید. مشکل بزرگ هزینه سرمایه اولیه است. ما می توانیم به مرور زمان امکانات را فراهم کنیم.
لافلین می گوید: «۲۰۰ سال دیگر شرایط امروز ما به صورتی که انرژی نسبتاً گران و کربن ارزان است معکوس خواهد شد. در آن زمان صنعت جدیدی به وجود خواهد آمد که حالا وجود ندارد. ۲۰۰ سال دیگر، کمبود انرژی مسئله نیست. کمبود کربن مسئله است.»
در نهایت لافلین پیش بینی می کند که ما یاد می گیریم چگونه کربن را از هوا بازیافت کنیم. این کربن می تواند ماده اولیه برای فرایند Fischer-Tropsch باشد. این پیشرفت اگر اتفاق بیفتد خبر خوبی است.

شناخت و آموزش محیط زیست به کودکان
شناخت و آموزش محیط زیست به کودکان

گام اول برگه های نقاشی است. علاوه بر دفتر نقاشی که برای او می خریم، برگه های باطلهای که یک روی آنها سفید و قابل استفاده است را دور نریزیم و روی میز کودک، کنار مداد رنگی های او قرار بدهیم تا برای نقاشی از این برگه ها استفاده کند. شیوه درست شدن کاغذ را برای او توضیح بدهیم و سپس به او شرح بدهیم که با استفاده مناسب از کاغذها می تواند مانع از قطع درختان برای تولید کاغذ بشود

بازیافتی ها را دریابیم؛
با جمع آوری وسایل دورریختنی منزل یا وسایل شخصی فرزندمان و استفاده مجدد از آنها مساله بازیافت و جمع آوری زباله ها را به او بیاموزیم. به طور مثال با کمک فرزندمان قوطی های نوشابه (Can) را جمع کنیم. آنها را بشوییم و با بریدن در آنها، از این قوطی ها جا قلمی برای روی میز تحریر فرزندمان درست کنیم. از این قوطی ها یا ظرف های پلاستیکی مواد شوینده می توانیم به عنوان گلدان هم استفاده کنیم.

بازی با طبیعت؛
برای آنکه کودک را با طبیعت و وجود موجودات مختلف در طبیعت یا نعمت های طبیعی مثل باران آشنا کنیم، بازی ها و آزمایش های ساده یی را همراه او انجام بدهیم. مثلاً هنگام بارش باران ظرف های خالی مواد شوینده، بطری های خالی شیر و… را جلوی پنجره یا حیاط بگذاریم تا آب باران داخل شان جمع شود. سپس از فرزندمان بخواهیم با آب باران جمع شده در این ظرف ها، گلدان های منزل را آبیاری کند. این آزمایش به صورت ساده و عملی جمع شدن آب باران در دریاها و اقیانوس ها را به کودک نشان می دهد. علاوه بر این او را با فواید نزولات آسمانی آشنا می کند.

حفاظت از انرژی را بیاموزیم؛
چند لحظه قبل از شروع برنامه مورد علاقه او تلویزیون یا رادیو را از برق بیرون بکشید. در جواب اعتراض او توضیح بدهید که اگر از انرژی برق یا هر انرژی دیگری بی رویه استفاده کنیم، هنگام نیاز ضروری به آن، این انرژی در اختیار ما نخواهد بود. تلویزیون یا رادیو را روشن کنید تا این نبودن برق و لذت دوباره داشتن برق و تماشای تلویزیون در ذهن او بماند. درباره انواع انرژی، شیوه های تولید آن و… برای او توضیح بدهید.

دانه بکاریم؛
برای آنکه فرزندمان مفهوم حفاظت از خاک و آب را به درستی دریابد، همراه او باغبانی کنیم. با کاشتن تخم سبزی ها یا دانه هایی مثل آفتابگردان در حیاط منزل یا گلدان او را با مراحل رشد گیاه، نیاز گیاه به خاک خوب، آب سالم، نور خورشید و… آشنا کنیم. برای درک بهتر او، بهتر است یک نمونه کوچک را با خاک نامناسب یا آب ناسالم   رشد بدهیم تا کودک به خوبی تاثیر آلودگی آب و خاک بر گیاهان را ببیند. مقایسه گیاه سالم و بیمار مفاهیم را به خوبی به او می آموزد. بازدید از گلخانه ها و پارک ها ارتباط او را با محیط زیست بیشتر می کند.

با آشغال ها بازی کنیم؛
آموزش جدا کردن زباله های خشک و تر و جمع آوری و دفع زباله ها نکته دیگری است که باید به خوبی به کودک آموخته شود. برای این کار چند کیسه زباله انتخاب کنیم و آن را در محل مناسبی بگذاریم. روی هر کیسه با برچسب، نوع زباله یی را که باید درون آن بریزیم مشخص کنیم. مثلاً مواد پلاستیکی، قوطی های فلزی، ظرف های شیشه یی و کاغذ (برای جلوگیری از آلودگی بهتر است فقط زباله های خشک را برای این کار جمع آوری کنیم). سپس از فرزندمان بخواهیم تا برای جمع آوری و تفکیک زباله ها ما را همراهی کند. به این ترتیب او را با مساله جمع آوری، تفکیک و دفع صحیح زباله آشنا کرده ایم.

کاردستی بسازیم؛
ابتدا برای فرزندمان توضیح بدهیم که پارچه، چوب، کاغذ و… چطور تهیه می شوند. سپس با استفاده از پارچه های اضافی برای او وسایل مختلفی مثل عروسک، جاجورابی، جامدادی و… بسازیم. هر چقدر با استفاده از مواد به ظاهر دورریختنی مثل کاغذ، پارچه، چوب، پلاستیک (مثل ظرف های خالی مواد شوینده) و… وسایل جدید بسازیم به همان نسبت ارزش مواد را به فرزندمان آموخته ایم. از طرفی به او می آموزیم که به جای آشغال سازی می توان از موادی که به ظاهر دورریختنی به نظر می رسند، وسایل قابل استفاده ساخت.

یک روز بدون انرژی؛
ماهی یک بار، روز بدون انرژی در منزل اعلام کنیم. در این روز خاص بازی با اسباب بازی ها یا استفاده از وسایل برقی یا باتری یی، تماشای تلویزیون و… استفاده از تلفن همراه و… ممنوع است. در این روز فقط باید از وسایلی که با انرژی کار نمی کنند، استفاده کنیم (مثلاً بازی با اسباب بازی های غیربرقی و باتری یی و…). با این کار فرزندمان ارزش و اهمیت انرژی ها، جایگاه آنها در زندگی امروز و ضرورت حفظ این منابع و جلوگیری از به هدر رفتن این منابع با ارزش را می آموزد.

گردش علمی؛
هفته ای یک بار گردش علمی ترتیب بدهیم یا اینکه در برنامه های تفریحی خانواده، آموزش های علمی را به طور غیرمستقیم بگنجانیم.

مطالعه؛
با خرید کتاب های علمی درباره طبیعت، حیات وحش، حفاظت از محیط زیست، زباله ها و راه های بازیافت و دفع زباله و… او را به طور غیرمستقیم به سوی آشنایی با مفاهیم علمی و شیوه های حفاظت از محیط زیست سوق می دهیم. فراموش نکنیم برای مطالعه فرزندمان را اجبار نکنیم؛ همین که کتاب ها را در معرض دید او بگذاریم و همراه او برای خرید کتاب به کتابفروشی برویم، کافی است.