دبیرخانه دائمی طرح دانش آموزی «با کیمیا»

تلفن دفتر روابط عمومی تهران: 66515514 / info@bakimia.ir

دسته: مقاله

نفت را برای چه چیزی استفاده می‌کنیم؟
نفت را برای چه چیزی استفاده می‌کنیم؟

کودکان غالباً یک سؤال دارند: نفت را برای چه چیزی استفاده می‌کنیم؟ استفاده‌های زیادی برای نفت وجود دارد و مردم در حال یافتنِ موارد مصرفِ بیشتری برای آن هستند. اگر شما نیز کنجکاو هستید که بدانید نفت برای چه چیزی استفاده می‌شود، پس به خواندن ادامه دهید.

چرا به نفت نیاز داریم؟

همان‌طور که پیش از این می‌دانستید، دو سومِ نفت در آمریکا برای حمل و نقل استفاده می‌شود. سؤال این است که به غیر از حمل و نقل، نفت برای چه چیزی استفاده می‌شود؟
نفت برای تولید محصولات قابل استفاده در صنعت و مصارف مسکونی، به کار گرفته می‌شود. نفت در ساختِ روغن‌های مبتنی بر نفت نیز که در خانه‌ و صنعت مصرف می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. نفت، هم چنین برای تولیدِ برق استفاده می‌شود. در بعضی نواحی، نفت برای گرما کردنِ خانه‌ها و مناطق مسکونی در آب و هوای سرد استفاده می‌شود.

آیا این‌ها تنها مواردِ استفاده‌ی نفت هستند؟
نه، روش‌های دیگری هم برای استفاده‌ی نفت وجود دارد. رایج‌ترین چیز در زندگی ما پلاستیک است. بدونِ پلاستیک احتمالاً زنده نخواهیم ماند.خودکاری که در دست دارید  تا ژاکت پلاستیکی که برای پوشاندن خودتان از باران‌ دیوانه وار استفاده می‌کنید، پلاستیک است. اگر بخواهیم از شر تمام این پلاستیک‌ها در جهان خلاص شویم، هنوز هم باید در مورد استفاده‌های نفت بحث کنیم.

به جز پلاستیک، چیزهای بسیار زیادی در اطراف خانه‌ی خود دارید که در آن‌ها از نفت استفاده شده است. فقط به عنوان یک مثال ساده، خمیر دندانی که هر روز استفاده می‌کنید از نوعی ترکیبِ نفت خام ساخته شده است. نه تنها خمیر دندان شما، بلکه شامپو، صابون، کرم ریش تراش،  عطرها، لاکِ ناخن و پاک کننده‌ی لاک ناخن، همه شاملِ مقداری نفت یا نوع دیگری از ترکیباتِ نفت سفید مانند نفت خام یا گاز طبیعی در مواد تشکیل دهنده‌ی خود هستند.

غیر از این، نیازمندِ نفت هستیم تا داروهایی را بسازیم که به نجات زندگی افراد کمک می‌کند. هم چنین از نفت در تولیدِ کود، آفت ‌کش‌ها و غیره استفاده می‌کنیم. و سپس به خانه‌ی اول بر می‌گردیم. تمام این کالاهای اساسی هزاران مایل با هلی‌ کوپتر، کامیون‌، ماشین‌، کشتی‌ و غیره حمل می‌شوند. همه‌ی این حالت‌های حمل و نقل، همان طور که به درستی حدس زدید، بر اساس نفت کار می‌کنند.
دیگر موارد مصرفِ نفت، شاملِ استفاده به عنوان سوخت به شکل گازِ مایع ، بنزین، سوخت دیزل، نفت سفید، سوخت جت و روغن‌های سوخت می‌باشد. نفت به صورت روغن برای روغنِ موتور، گریس، روغنِ ماشین و غیره استفاده می‌‌شود. قیر حجیم، آسفالت، پارافینِ شمع ، زغال سنگِ نفتی، فرآورده‌های نفتی خوش بو و غیره نیز محصولات ساخته شده از نفت هستند.

تاریخچه‌ی نفت

نفت یا محصولات نفت خام از زمان‌های قدیم، توسطِ انسان استفاده می‌شده است. با این حال، چون انسان به دنبالِ سبک زندگی آسان بود، موارد استفاده‌ی نفت نیز به چیزهای ساده محدود می‌شد. آسفالت، بیش از ۴۰۰۰ سال پیش برای ساختنِ دیوارها و برج‌ها در شهرهای بابل مورد استفاده قرار می‌گرفت. تصور می‌شود ایرانیان از نفت برای دارو سازی و روشنایی استفاده می‌کرده‌اند. هم چنین به عنوان یک ماده‌ی ضد آب برای کشتی‌ها نیز مورد استفاده قرار می‌گرفت.
لاکزی وزکز، با استفاده از تقطیرِ نفت خام در سال ۱۸۵۰، نفت سفید را اختراع کرد. این محصول، پس از آن به عنوانِ یک جای گزین برای روغنِ نهنگ استفاده شد. با پیدایشِ موتور احتراق داخلی، پلاستیک و حمل و نقل هوایی تجاری، موارد استفاده‌ی‌ نفت بیشتر و بیشتر پیچیده شد. امروزه، مصرفِ نفت در آمریکا توسط بخش‌های مختلف به صورتِ زیر است:
حمل و نقل: ۶۶%
صنعتی: ۲۵%
مسکونی: ۴%
تجاری: ۲%
نیروی برق: ۳%
این، همه چیز در موردِ تاریخچه‌ی نفت بود و این که نفت را برای چه چیزی نیاز داریم. با پیش رفت در فن‌ آوری، افزایشِ قابل توجهی نیز در استفاده‌ از نفت به وجود آمد. با این حال، دانشمندان جهتِ یافتنِ یک جای گزین برای استفاده‌ از نفت، در حال تلاش هستند، و این به دو دلیلِ اصلی است:
کاهشِ ذخایرِ نفت در سراسر جهان و گرم شدن زمین.
امید داریم که پاراگراف‌های بالا در موردِ این که نفت برای چه استفاده‌ می‌شود، به شما کمک کرده باشد تا استفاده‌های مختلفِ نفت و فرآورده‌های نفتی را درک کنید.

«هوا» بهتر شده است!
«هوا» بهتر شده است!

آلودگی هوای تهران و دیگر کلان‌شهرها که در سال های ٩٠ و ٩١ می‌رفت تا به بحرانی جدی در حوزه زیست محیطی تبدیل شود، امروز با اقدام‌های انجام شده توسط دستگاه‌های ذیربط در دولت یازدهم بویژه وزارت نفت، به خوبی در حال کنترل و کاهش است.

  • بهبود نسبی کیفیت هوای تهران و کلانشهرهای کشور در ٣ سال گذشته از جمله دستاوردهای انکارناپذیر و ثمره تدابیری است که موجب کاهش آلاینده های مضر و سرطانزا در پایتخت شده است. این موفقیت شاید در نگاه نخست به چشم دیده نشود اما هنگامی که تقویم هوای روزهای ۴ سال گذشته را ورق می زنیم و آن را با سال های قبل تر مقایسه می کنیم، آنگاه متوجه می شویم که حال هوا چه بود و حالا چه شده است.

    مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست، بارها اعلام کردند که سال های ٩٠ و ٩١ ناسالم‌ترین سال‌ها‎ برای تهران و دیگر کلان‌شهرها بوده است، حتی عنوان شد که میزان بنزن در بنزین طی سال ١٣٩١، ۶,٩٨ یعنی معادل ۶ برابر استاندارد بود است که خوشبختانه این عدد به رقم استاندارد یعنی “یک” بسیار نزدیک شده است.

    آمار و ارقام دستگاه‌های سنجش آلودگی هوا نیز این امر را اثبات می‌کند، به طور مثال تعداد روزهای ناسالم سال ١٣٩٠ تهران ٢١۵ روز بوده است، اردیبهشت ماه سال ٩٠ سرشار از روزهای هوای بسیار ناسالم بود و مردم این کلان‌شهر از ٣٠ روز این ماه، ١۵ روز هوای ناسالم را تجربه کردند.

    روزهایی که کودکان و سالخوردگان و بیماران قلبی و ریوی امکان تردد در شهر را نداشتند و انسان‌های سالم در معرض بیماری‌های تنفسی حاد قرار گرفتند، حتی ٣ روز از روزهای باقیمانده اردیبهشت ٩٠، هوا بسیار ناسالم شد که تنفس در آن برای شهروندان بسیار خطرناک بود.

    افزایش ۶ برابری روزهای پاک و کاهش ۵٠ درصدی روزهای ناسالم در پایتخت

    آمار و ارقام دستگاه‌های سنجش آلودگی هوای تهران در سال ٩۵ نشان داد که هوای پایتخت نسبت به سال ٩٢، دارای ٢٧٧ روز پاک و سالم بوده است.

    مقایسه وضع کیفی هوای تهران از ابتدای سال ٩٢ تا پایان سال ٩۵ نشان دهنده آن است که در سال ٩۵ تعداد روزهای پاک ١٧، سالم ٢۶٠، ناسالم برای گروه‌های حساس ٨٠ روز و ٩ روز نیز ناسالم بوده است، در حالی که در سال ٩٢ تعداد روزهای پاک ٣، سالم ٢٠٢ روز، ١۴٨ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و ۴ روز ناسالم بوده است.

    همچنین در سال ٩۴ تعداد روزهای پاک ٢١ روز، ٢٣٣ روز سالم، ١٠۵ روز ناسالم برای گروه‌های حساس، ۵ روز ناسالم و ١ روز بسیار ناسالم بوده است، سال ١٣٩٣ نیز ١۶ روز پاک، ٢٣٣ روز سالم، ١١٢ روز ناسالم برای گروه‌های حساس و ۴ روز ناسالم داشته است.اگرچه هنوز راهی طولانی برای بهبود کیفیت هوای کلانشهرهایی مانند تهران باید پیموده شود که در بخش های بسیاری ارگان ها و سازمان های دیگری نیز دخیل هستند اما گاهی باید فکر کرد که اگر روند آلودگی هوا در سال ٩٣ متوقف نمی شد الان در چه وضعی به سر می بردیم.
    بهبود نسبی کیفیت هوا در پایتخت موضوعی است که بر کسی پوشیده نیست اگر یادمان بیایید که حال هوا چگونه بود و اکنون چگونه شده است.

    تعداد روزهای ناسالم در سال ٩١ نیز ١۴۶ روز بوده است، وضع هوای تهران در سال ٩١ نیز تعریفی ندارد، سال‌های ٩٠ و ٩١ بدون روز هوای پاک یا حتی هوای سالم سپری شده است.

    بیشترین روزهای اردیبهشت سال ٩٢ نیز ناسالم برای گروه‌های حساس گذشته است، ٢١ روز از ٣١ روز اردیبهشت ٩٢ برای عبور سالخورگان و کودکان و بیماری‌های تنفسی خطرناک بوده است و در ادامه ٩ روز هوای سالم را در اردیبهشت ٩٢ تجربه کرده‌ایم و یک روز هوای ناسالم.

    ثبت اتفاق کم‌سابقه در هوای تهران

     

    با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید و با دستور توقف تولید و توزیع سوخت پتروشیمی‌ها و توزیع سوخت استاندارد یورو۴، مردم بسیاری از کلان‌شهرها توانستند هوای باکیفیت‌تری را تجربه کنند،
    رئیس سابق مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط ‌زیست در آخرین روز اردیبهشت سال ٩٣ عنوان کرده بود که هوای تهران در روندی کم سابقه از ابتدای سال‌‌ (٩٣) در شرایط ناسالم قرار نگرفته است.

    وی با بیان این که نداشتن هوای ناسالم در ٣ سال گذشته در مدت مشابه در تهران سابقه نداشته است،
    افزود: یکی از دلایل عمده هوای سالم در تهران توزیع بنزین با استاندارد یورو ۴ است، زیرا این بنزین دارای بنزن و ترکیبات هیدروکربنی بسیار پایینی است، بنابراین میزان تولید ذرات معلق کمتر از ٢,۵ میکرون هم کاهش می‌یابد.

    ممکن است وضع جوی هم در شرایط هوا تاثیرگذار باشد، اما قطعا نقش بنزین یورو ۴ در کاهش آلودگی هوا بسیار پررنگ است.

    اولین وعده‌های دولت فعلی بهبود وضع آلودگی هوا بوده و تا امروز به این اقدام‌ها می‌توان اشاره کرد:
    توقف تولید بنزین در پتروشیمی‌ها، جایگزینی سوخت مایع مصرفی نیروگاه ها با گاز طبیعی به عنوان سوخت پاک، رایزنی‌ با عراق برای کنترل ریزگردها، تصویب مصوبه‌ای که ١٣ ارگان کلیدی را موظف به همکاری برای بهبود آلودگی می کمد، ارگان‌هایی متشکل از نمایندگان ١٣ دستگاه اجرایی از جمله وزارتخانه‌های نفت، نیرو، کشور، راه و شهرسازی، امور اقتصادی و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، آموزش و پرورش، ارتباطات و فناوری اطلاعات، سازمان حفاظت محیط‌زیست، معاونت راهنمایی و رانندگی نیروی انتظامی و سازمان صدای و سیمای جمهوری اسلامی.

    همچنین سازمان حفاظت محیط زیست به عنوان یکی از ١۶ دستگاه متولی کاهش آلودگی هوا از سال ٩٢ تاکنون تدابیر و اقدام‌هایی را در زمینه کاهش آلودگی هوا اتخاذ کرده است که شامل حذف بنزین پتروشیمی، استاندارد یورو ۴ برای سوخت، توزیع سوخت استاندارد در کلان‌شهرها، استاندارد یورو ۴ برای تولید خودرو و جلوگیری از شماره گذاری موتورسیکلت‌های کاربراتوری از ابتدای مهرماه است و بر اساس شواهد، این اقدام‌ها تا حد زیادی در کاهش آلودگی هوا موثر واقع شده‌اند.