دبیرخانه دائمی طرح دانش آموزی «با کیمیا»

تلفن دفتر روابط عمومی تهران: 66515514 / info@bakimia.ir

تفاوت بنزین یورو ۴ با بنزین‌های دیگر

تفاوت بنزین یورو ۴ با بنزین‌های دیگر

در دنیای امروز آلودگی‌های زیست‌محیطی به عنوان عامل اصلی ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها ازجمله بیماری‌های سرطانی معرفی شده است.

براساس تحقیقات انجام شده از سوی مرکز تحقیقات سرطان، بَنزِن ازجمله ترکیباتی است که در فهرست خطرناک‌ترین مواد سرطان‌زا قرار دارد. این در حالی است که براساس اعلام سازمان حفاظت محیط زیست ذرات با قطر کمتر از ۲٫۵ میکرون که بنزن و مواد آروماتیک هم در این گروه قرار می‌گیرند ـ

از مهم‌ترین عوامل ایجاد آلودگی هوا در کلانشهرها هستند. از این رو سازمان حفاظت محیط زیست با هدف کاهش آلودگی هوا و حفظ سلامت مردم، اصلاح سوخت توزیعی در کل کشور و توزیع سوخت استاندارد یورو۴ را در دستور کار خود قرار داده است. بدون تردید بهبود کیفیت سوخت خودروها اعم از بنزین و گازوئیل در بهبود شرایط کیفی هوای کلانشهرها و در نتیجه سلامت ساکنان این شهرها نقش بسیار مهمی دارد.

پیش به سوی یورو ۴

بنزین و گازوئیل از پرمصرف‌ترین سوخت‌هاست. بر همین اساس روز به روز تلاش می‌شود استانداردهایی که درباره سوخت مورد نیاز خودروها در نظر گرفته می‌شود مورد بازنگری قرار گیرد تا استانداردهای سختگیرانه‌تری برای بنزین و گازوئیل به عنوان سوخت مصرفی خودروهای درون‌شهری و برون‌شهری اعمال شود. هدف از در نظر گرفتن استانداردهای سختگیرانه این است که در نهایت مصرف این سوخت‌ها برای بشر و محیط زیست با آلودگی کمتری همراه باشد.

استانداردهای آلایندگی یورو (از یک تا ۶) حداکثر مقدار مجاز برای انتشار گازهای آلاینده ناشی از سوخت بنزین و گازوئیل را تعریف می‌کند.

افزایش عدد یورو در استاندارد سوخت به معنی اعمال سختگیری‌های بیشتر است. وقتی بنزین و گازوئیل در موتور خودرو می‌سوزد گاز خروجی از لوله اگزوز خودرو می‌تواند موجب آلودگی محیط شود. هر چه فرآیند تصفیه سوخت بهتر انجام شده باشد مواد ناخالص بیشتری از ترکیب سوخت حذف می‌شود و بر این اساس استاندارد سوخت بالاتر خواهد بود.

ملاک‌ها چیست؟

در کشور ما استاندارد یورو‌۴ به عنوان استاندارد مطلوب مطرح است. در بیشتر پالایشگاه‌های کشور براساس استاندارد یورو‌۴ سوخت تولید می‌شود در بعضی پالایشگاه‌هایی که هنوز موفق به تولید سوخت با استاندارد یورو‌۴ نشده‌اند طرح‌هایی برای تولید سوخت مطابق با استاندارد یورو‌۴ مطرح شده است. براساس استاندارد یورو ۴، عدد اکتان بنزین باید بین ۹۱ تا ۹۵ باشد. عدد اکتان نشان‌دهنده آرام سوزی و خشک‌سوزی سوخت مصرفی است.

مشخصه‌ای که در اعمال استاندارد برای سوخت مصرفی در خودروها مورد توجه است مقدار بَنزِن موجود در سوخت است. بنزن ماده‌ای سرطان‌زا و بسیار خطرناک است. براساس استاندارد یورو‌۴ میزان بنزن مجاز در سوخت بنزین حداکثر یک درصد است.

از دیگر ویژگی‌های بسیار مهم برای سوخت بنزین مصرفی در خودرو‌ها میزان گوگرد موجود در آن است که براساس استاندارد یورو‌۴ میزان گوگرد نباید بیش از ۵۰ppm باشد: (ppm واحد در یک میلیون). این در حالی است که در استانداردهای قبلی میزان مجاز در نظر گرفته شده برای گوگرد موجود در سوخت خودرو‌ها ۱۰۰ تا ۲۰۰ یا حتی ۶۰۰ppm در نظر گرفته می‌شد.

استاندارد یورو‌۴ از جمله استانداردهای سختگیرانه است که در تعیین این استاندارد حد مجاز در نظر گرفته شده برای بسیاری از ترکیبات بیماری‌زا که به افزایش آلودگی در شهرهای بزرگ منجر می‌شود تغییر پیدا کرده است.

روزی ۷۰ میلیون لیتر بنزین

در ایران هر روز بیش از ۷۰ میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود.

میزان بنزین مصرفی در شهر تهران حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون لیتر در روز برآورد شده است که معادل بنزین مصرفی در ۱۵ استان است. این در حالی است که در زمان تعطیلات و با آغاز فصل سفر، مصرف بنزین افزایش پیدا می‌کند. به این ترتیب هر روز حجم زیادی از مواد آلاینده وارد محیط زیست می‌شود.

بنزن، گوگرد و مواد آروماتیک مهم‌ترین آلاینده‌هایی است که بسیار خطرناک و سرطان‌زا بوده و می‌تواند سلامت شهروندان را به خطر اندازد. از این روصنعت نفت و پالایشگاه در تلاش هستند از توان خود برای تولید بنزین مطابق با استاندارد یورو‌۴ بهره گیرند.

مهم‌ترین آلاینده‌هایی که در نتیجه سوختن بنزین در خودروها وارد محیط زیست می‌شود عبارتند از دی‌اکسیدگوگرد، اکسیدهای کربن، گوگرد و نیتروژن، ترکیبات حلقوی و بنزن. این ترکیبات وارد محیط زیست شده و پیامدهایی به همراه دارد که مهم‌ترین این پیامدها آلودگی هواست. باید توجه داشت که فقط توجه به استانداردسازی سوخت کفایت نمی‌کند، بلکه باید این استانداردسازی در فرآیند تولید خودروهای جدید نیز مورد توجه قرار گیرد. بخشی از آلاینده‌ها در نتیجه ناقص‌سوزی سوخت در موتور خودرو ایجاد می‌شود. به عبارت دیگر باید موتور خودرو با سوخت مصرفی تطابق داشته باشد، زیرا در غیر این صورت موتور خودرو درست کار نمی کند و همچنان شاهد انتشار بیش از اندازه آلاینده‌ها در محیط خواهیم بود.

بنزین بدون رنگ است

شاید بسیاری تصور کنند رنگ بنزین می‌تواند شاخصی برای شناسایی نوع و استاندارد بنزین تولید شده باشد، اما جالب است بدانید رنگ بنزین هیچ اثری در تعیین نوع استاندارد آن ندارد. اساسا بنزین بدون رنگ است و تولیدکنندگان با هدف ارزیابی بنزین تولید شده در پالایشگاه به آن رنگدانه اضافه می‌کنند. بنابراین ممکن است حتی بنزین یورو‌۴ براساس انتخاب تولیدکننده به رنگ‌های متفاوتی عرضه شود. رنگ بنزین نشان‌دهنده کیفیت بنزین نیست. بلکه این قراردادی بین تولیدکننده‌هاست که رنگ بنزین را مشخص می‌کند و در کیفیت هیچ تاثیری ندارد.

البته گاهی نیز تولیدکنندگان براساس قراردادی تصمیم می‌گیرند؛ برای مثال بنزین مطابق با استاندارد یورو‌۴ را به رنگ سبز یا صورتی به جایگاه‌ها عرضه کنند.

استاندارد یورو ۴

استاندارد سوخت یورو‌۴ اروپا سال ۲۰۰۵ تعریف شده است. سوخت دارای این استاندارد باید حداکثر دارای ۳۵ درصد مواد آروماتیک، ۱۸ درصد ترکیبات الفین، یک درصد بنزن، ۲٫۷ درصد اکسیژن و ۵۰ppm سولفور باشد. این سوخت به طور کامل بدون سرب است و عدد اکتان آن نیز بین ۹۱ تا ۹۵ است.

استاندارد یورو ۵

استاندارد یورو ۵ اروپا سال ۲۰۰۹ معرفی شد. بر اساس این استاندارد سوخت یورو ۵ حداکثر دارای ۳۵ درصد مواد آروماتیک، ۱۸ درصد الفین، یک درصد بنزن، ۲٫۷ درصد اکسیژن و ۱۰ppm سولفور است. این سوخت بدون سرب است و عدد اکتان آن بالاتر از ۹۵ است.